Zaman
New member
Panseksüel Ne Demek? Kelimenin Arkasındaki Anlamı Biraz Kurcalayalım
İlk kez “panseksüel” kelimesini duyduğumda, kulağa sanki yeni çıkmış bir kahve zincirinin en iddialı içeceği gibi gelmişti. “Bir panseksüel alabilir miyim, mümkünse laktozsuz?” diyecekmişiz gibi… Sonra konunun kahveyle değil, insanların kimi romantik, duygusal veya cinsel olarak çekici bulabildiğiyle ilgili olduğunu öğreniyorsunuz.
Aslında mesele oldukça basit: Panseksüellik, bir kişinin cinsiyetin çekim açısından belirleyici bir faktör olmadığı şekilde, farklı cinsiyetlerden insanlara romantik ve/veya cinsel çekim duyabilme kapasitesini ifade eden bir cinsel yönelimdir. Amerikan Psikoloji Birliği'nin güncel tanımında da panseksüellik, kişinin tüm cinsiyetlerden insanlara çekim duyabilme kapasitesi ve cinsiyetin bu çekimde belirleyici olmaması üzerinden açıklanıyor. Sözlük+1
Buradaki kritik kelime “herkese âşık olmak” değil, “cinsiyetin çekim için belirleyici olmaması”. İkisi arasında küçük görünen ama oldukça önemli bir fark var.
Panseksüel Kelimesi Tam Olarak Ne Anlatıyor?
“Pan” sözcüğü “tüm” veya “bütün” anlamında kullanılıyor. Ancak bunu “Panseksüel biri gördüğü herkesi beğenir” şeklinde yorumlamak yanlış olur.
Panseksüel bir kişi de diğer herkes gibi seçici olabilir. Birinin mizah anlayışına, zekâsına, davranışlarına, sesine, enerjisine, dünya görüşüne veya fiziksel özelliklerine çekim duyabilir. Bir başka kişiye ise hiçbir romantik ya da cinsel ilgi hissetmeyebilir.
Yani ortada “insan gördüm, otomatik olarak hoşlandım” şeklinde çalışan bir sistem yok. Keşke ilişkiler bu kadar kolay olsaydı; markette iki domates, bir ekmek ve yanında romantik uyum alıp çıkardık.
Amerikan Psikoloji Birliği, cinsel yönelimi kişinin başkalarına yönelik cinsel ve duygusal çekimiyle ilişkili bir kavram olarak ele alıyor ve panseksüelliği cinsel yönelim örneklerinden biri olarak tanımlıyor. APA Psikoloji Sözlüğü+1
“Cinsiyet Benim İçin Belirleyici Değil” Ne Demek?
Panseksüellik hakkında en çok karıştırılan noktalardan biri burada ortaya çıkıyor.
Bir panseksüel kişinin ilgisini çeken insanın kadın, erkek, nonbinary veya başka bir cinsiyet kimliğine sahip olması, çekimin ortaya çıkması açısından temel belirleyici olmayabilir.
Fakat bu, “cinsiyetleri görmezden geliyor” anlamına da gelmez.
Daha doğru bir ifade şu olabilir:
“Cinsiyet, bu kişinin birine duyduğu çekimin sınırlarını belirleyen temel unsur değildir.”
Bu nedenle panseksüellik ile toplumsal cinsiyet kavramlarını birbirine karıştırmamak gerekiyor. Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği aynı şey değildir. GLAAD da bu iki kavramın birbirinden ayrı olduğunu özellikle vurguluyor. GLAAD+1
Bir insanın cinsiyet kimliği, “Ben kimim?” sorusuyla daha çok ilgilidir. Cinsel yönelim ise “Kimlere karşı romantik, duygusal veya cinsel çekim hissedebilirim?” sorusuyla ilgilidir.
İki farklı soru. İki farklı cevap.
Panseksüel Olmak Biseksüel Olmaktan Farklı mı?
İşte forumlarda tartışmanın genellikle hararetlendiği bölüm burası.
Çünkü panseksüellik ile biseksüellik arasında örtüşen noktalar oldukça fazla. Amerikan Psikoloji Birliği, biseksüelliği birden fazla cinsiyete yönelik romantik, duygusal ve/veya cinsel çekim olarak tanımlıyor. APA Psikoloji Sözlüğü
GLAAD ise panseksüelliği, kişinin cinsiyet kimliğinden bağımsız olarak herhangi bir kişiye fiziksel, romantik ve/veya duygusal çekim oluşturabilme kapasitesi şeklinde açıklıyor ve bunu bi+ şemsiyesi altında değerlendiriyor. GLAAD
Burada önemli bir ayrıntı var: Biseksüel olmak yalnızca “erkek ve kadınlardan hoşlanmak” anlamına gelmez. Günümüzde biseksüellik daha geniş biçimde, birden fazla cinsiyete yönelik çekimi ifade edebilir. APA da insanların biseksüel ve panseksüel gibi etiketleri farklı biçimlerde kullanabildiğini ve kişinin kendisini hangi terimle tanımladığının önemli olduğunu belirtiyor. APA
Dolayısıyla:
“Biseksüel misin, panseksüel misin? Birini seçmek zorundasın.”
gibi bir yaklaşım gereksiz bir sınav havası yaratıyor.
İnsanların kendilerini tanımlamak için kullandıkları kelimeler kişisel olabilir. Bir kişi panseksüel demeyi tercih ederken başka biri biseksüel, queer, bi+ veya herhangi bir etiket kullanmamayı tercih edebilir.
Kimlik kartına “zorunlu açıklama bölümü” koymaya gerek yok.
Panseksüel Birinin İlişkileri Nasıl Olur?
Burada da büyük bir yanlış anlaşılma var: Panseksüel olmak, ilişki kurma biçimini otomatik olarak belirlemez.
Panseksüel biri tek eşli bir ilişki yaşayabilir. Uzun süreli bir partneri olabilir. Evlenebilir. Hiç evlenmek istemeyebilir. Flört etmeyi sevebilir. Flörtten nefret edebilir. Son derece romantik olabilir veya romantik ilişkilere mesafeli durabilir.
Yani cinsel yönelim ile ilişki biçimi aynı şey değildir.
Örneğin üç farklı insan düşünelim.
Mert, panseksüel olduğunu bilen ve ilişkilerde netlik arayan biri olsun. Bir sorun çıktığında duyguları uzun uzun analiz etmek yerine “Tamam, bunu nasıl çözeriz?” diyebilir.
Elif ise panseksüel ve ilişkilerinde iletişime büyük önem veren biri olsun. Tartışmada hemen çözüm üretmek yerine önce karşısındaki kişinin neden kırıldığını anlamaya çalışabilir.
Deniz ise aynı yönelime sahip olmasına rağmen bambaşka olabilir; yalnız kalmayı seven, duygularını yazıyla ifade eden ve sorun çıktığında önce birkaç saat yürüyüş yapan biri olabilir.
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta şu: Mert'in “çözüm odaklı” olması erkek olduğu için, Elif'in “ilişki odaklı” olması kadın olduğu için değildir. Bunlar kişilik, deneyim, iletişim biçimi ve yaşam öyküsüyle ilgili farklılıklardır.
Erkeklerin daha stratejik, kadınların daha empatik olduğu şeklindeki klasik kalıplar gerçek insanların çeşitliliğini anlatmak için fazla dar kalır. Erkekler son derece duygusal ve ilişki merkezli olabilir; kadınlar son derece analitik ve doğrudan olabilir. Bir nonbinary kişi ikisinin de dışında bambaşka bir iletişim tarzına sahip olabilir.
İnsanları Excel tablolarına sığdırmaya çalıştığımızda Excel bile istifa edebilir.
Panseksüellik “Cinsiyet Hiç Önemli Değil” Demek mi?
Her panseksüel kişinin bu kavramı aynı şekilde deneyimlediğini söylemek doğru olmaz.
İlk kez “panseksüel” kelimesini duyduğumda, kulağa sanki yeni çıkmış bir kahve zincirinin en iddialı içeceği gibi gelmişti. “Bir panseksüel alabilir miyim, mümkünse laktozsuz?” diyecekmişiz gibi… Sonra konunun kahveyle değil, insanların kimi romantik, duygusal veya cinsel olarak çekici bulabildiğiyle ilgili olduğunu öğreniyorsunuz.
Aslında mesele oldukça basit: Panseksüellik, bir kişinin cinsiyetin çekim açısından belirleyici bir faktör olmadığı şekilde, farklı cinsiyetlerden insanlara romantik ve/veya cinsel çekim duyabilme kapasitesini ifade eden bir cinsel yönelimdir. Amerikan Psikoloji Birliği'nin güncel tanımında da panseksüellik, kişinin tüm cinsiyetlerden insanlara çekim duyabilme kapasitesi ve cinsiyetin bu çekimde belirleyici olmaması üzerinden açıklanıyor. Sözlük+1
Buradaki kritik kelime “herkese âşık olmak” değil, “cinsiyetin çekim için belirleyici olmaması”. İkisi arasında küçük görünen ama oldukça önemli bir fark var.
Panseksüel Kelimesi Tam Olarak Ne Anlatıyor?
“Pan” sözcüğü “tüm” veya “bütün” anlamında kullanılıyor. Ancak bunu “Panseksüel biri gördüğü herkesi beğenir” şeklinde yorumlamak yanlış olur.
Panseksüel bir kişi de diğer herkes gibi seçici olabilir. Birinin mizah anlayışına, zekâsına, davranışlarına, sesine, enerjisine, dünya görüşüne veya fiziksel özelliklerine çekim duyabilir. Bir başka kişiye ise hiçbir romantik ya da cinsel ilgi hissetmeyebilir.
Yani ortada “insan gördüm, otomatik olarak hoşlandım” şeklinde çalışan bir sistem yok. Keşke ilişkiler bu kadar kolay olsaydı; markette iki domates, bir ekmek ve yanında romantik uyum alıp çıkardık.
Amerikan Psikoloji Birliği, cinsel yönelimi kişinin başkalarına yönelik cinsel ve duygusal çekimiyle ilişkili bir kavram olarak ele alıyor ve panseksüelliği cinsel yönelim örneklerinden biri olarak tanımlıyor. APA Psikoloji Sözlüğü+1
“Cinsiyet Benim İçin Belirleyici Değil” Ne Demek?
Panseksüellik hakkında en çok karıştırılan noktalardan biri burada ortaya çıkıyor.
Bir panseksüel kişinin ilgisini çeken insanın kadın, erkek, nonbinary veya başka bir cinsiyet kimliğine sahip olması, çekimin ortaya çıkması açısından temel belirleyici olmayabilir.
Fakat bu, “cinsiyetleri görmezden geliyor” anlamına da gelmez.
Daha doğru bir ifade şu olabilir:
“Cinsiyet, bu kişinin birine duyduğu çekimin sınırlarını belirleyen temel unsur değildir.”
Bu nedenle panseksüellik ile toplumsal cinsiyet kavramlarını birbirine karıştırmamak gerekiyor. Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği aynı şey değildir. GLAAD da bu iki kavramın birbirinden ayrı olduğunu özellikle vurguluyor. GLAAD+1
Bir insanın cinsiyet kimliği, “Ben kimim?” sorusuyla daha çok ilgilidir. Cinsel yönelim ise “Kimlere karşı romantik, duygusal veya cinsel çekim hissedebilirim?” sorusuyla ilgilidir.
İki farklı soru. İki farklı cevap.
Panseksüel Olmak Biseksüel Olmaktan Farklı mı?
İşte forumlarda tartışmanın genellikle hararetlendiği bölüm burası.
Çünkü panseksüellik ile biseksüellik arasında örtüşen noktalar oldukça fazla. Amerikan Psikoloji Birliği, biseksüelliği birden fazla cinsiyete yönelik romantik, duygusal ve/veya cinsel çekim olarak tanımlıyor. APA Psikoloji Sözlüğü
GLAAD ise panseksüelliği, kişinin cinsiyet kimliğinden bağımsız olarak herhangi bir kişiye fiziksel, romantik ve/veya duygusal çekim oluşturabilme kapasitesi şeklinde açıklıyor ve bunu bi+ şemsiyesi altında değerlendiriyor. GLAAD
Burada önemli bir ayrıntı var: Biseksüel olmak yalnızca “erkek ve kadınlardan hoşlanmak” anlamına gelmez. Günümüzde biseksüellik daha geniş biçimde, birden fazla cinsiyete yönelik çekimi ifade edebilir. APA da insanların biseksüel ve panseksüel gibi etiketleri farklı biçimlerde kullanabildiğini ve kişinin kendisini hangi terimle tanımladığının önemli olduğunu belirtiyor. APA
Dolayısıyla:
“Biseksüel misin, panseksüel misin? Birini seçmek zorundasın.”
gibi bir yaklaşım gereksiz bir sınav havası yaratıyor.
İnsanların kendilerini tanımlamak için kullandıkları kelimeler kişisel olabilir. Bir kişi panseksüel demeyi tercih ederken başka biri biseksüel, queer, bi+ veya herhangi bir etiket kullanmamayı tercih edebilir.
Kimlik kartına “zorunlu açıklama bölümü” koymaya gerek yok.
Panseksüel Birinin İlişkileri Nasıl Olur?
Burada da büyük bir yanlış anlaşılma var: Panseksüel olmak, ilişki kurma biçimini otomatik olarak belirlemez.
Panseksüel biri tek eşli bir ilişki yaşayabilir. Uzun süreli bir partneri olabilir. Evlenebilir. Hiç evlenmek istemeyebilir. Flört etmeyi sevebilir. Flörtten nefret edebilir. Son derece romantik olabilir veya romantik ilişkilere mesafeli durabilir.
Yani cinsel yönelim ile ilişki biçimi aynı şey değildir.
Örneğin üç farklı insan düşünelim.
Mert, panseksüel olduğunu bilen ve ilişkilerde netlik arayan biri olsun. Bir sorun çıktığında duyguları uzun uzun analiz etmek yerine “Tamam, bunu nasıl çözeriz?” diyebilir.
Elif ise panseksüel ve ilişkilerinde iletişime büyük önem veren biri olsun. Tartışmada hemen çözüm üretmek yerine önce karşısındaki kişinin neden kırıldığını anlamaya çalışabilir.
Deniz ise aynı yönelime sahip olmasına rağmen bambaşka olabilir; yalnız kalmayı seven, duygularını yazıyla ifade eden ve sorun çıktığında önce birkaç saat yürüyüş yapan biri olabilir.
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta şu: Mert'in “çözüm odaklı” olması erkek olduğu için, Elif'in “ilişki odaklı” olması kadın olduğu için değildir. Bunlar kişilik, deneyim, iletişim biçimi ve yaşam öyküsüyle ilgili farklılıklardır.
Erkeklerin daha stratejik, kadınların daha empatik olduğu şeklindeki klasik kalıplar gerçek insanların çeşitliliğini anlatmak için fazla dar kalır. Erkekler son derece duygusal ve ilişki merkezli olabilir; kadınlar son derece analitik ve doğrudan olabilir. Bir nonbinary kişi ikisinin de dışında bambaşka bir iletişim tarzına sahip olabilir.
İnsanları Excel tablolarına sığdırmaya çalıştığımızda Excel bile istifa edebilir.
Panseksüellik “Cinsiyet Hiç Önemli Değil” Demek mi?
Her panseksüel kişinin bu kavramı aynı şekilde deneyimlediğini söylemek doğru olmaz.